Olih I Madé Suarsa
AWANTI-WANTI BMKG mapiteket, pucak ring rengreng masan sabeh Bhumi Nusantari, Januari. Septémber-Oktober ngawit mentik gerimis-gerimis, Novémber-Désémber sampun tumbuh lebat. Napi mentik gerimis? Napi tumbuh lebat? Bibit-bibit toya ngawit mentik langah-langah tipis gerimis-gerimis, kungkurin kecoran toya tumbuh labuh bet lebat kadi katéngkogang saking langit.
Langit Januari surya remrem kelem kemkem gulem selem. Natah béncél sabeh nyélcél saking budha cemeng kantos budha cemeng, saking semeng kantos peteng, saking peteng kantos tengah lemeng, saking tengah lemeng kantos lemah ngremeng. Dinginé nyupsup ka tulang sumsum. Para lingsir semeng-semeng sampun magonjakan paturu lingsir ring WA Group sambil ngunggahang wédang pait. “Sameton sami uuujaaaannn… dingiiiinnnnn… Mangda anget, istri-istriné don wani anggén jukut, lanang-lanangé don waluh anggén jukut. Ha ha ha ha…”
Hahahihi, lucu nanging cumpu baosé ring masyarakat mamucu. “Yan suba bulan ber ber ber, pasti suba ujan.” Yukti ketah saking nguni ring masyarakat, Septémber, Oktober, Novémber, Désémber pasti sampun masan sabeh. Nglantes males-malesang, nglanus mulus-mulusang, kantos nepék pucaknyané Januari.
Januari mawiwit saking basa Latin Ianuarius reringkesan saking ménsis ianuarius. Ianuarius déwa Romawi sané ngawisésa ngawiwenang indik pangawasa ring pangawit, permulaan utawi pintu gerbang ring ajeng. Raris Ianuari marupa wulan pangawit ring roras sasih sawarsa. Ring Indonésia Ianuari ketah kasambat Januari. Pungkuran-pungkuran sira kadén éwér nanging moncér, sira kadén bebéki nanging rejeki, sira kadén iseng nanging cepeng, sira kadén ngragas nanging pas, januari kutak-atik kuad-uadang dados hujan sehari-hari.
Hujan sehari-hari gejala bahasa onomatopé(a) kabaos tiruan bunyi. Kawéntenan kruna utawi lengkara sané yukti-yukti ngepas nepék pateh pisan ring bunyi/suara sané kametuang. Wénten paksi kawastanin kukur nulad suarannyané kukuuurrr kukuuurrr. Wénten buron kawastanin tokék nulad suarannyané to…kék…to…kék… malih cek cek cek… méong…dor…biur…kring…gong… miwah tiosan.
Tiosan, ring basa Bali, kruna sepatu kabaos sepat tuhu (barang kanggén piranti ngukur lampah rauh ring margi sané patut), telepon dados tali pohon (tali-tali marupa kawat sané kasangga olih panyatusan pepohonan wit-witan ring sisin-sisin margi agung duké riin), démokrasi dados da makerasin (nénten dados makeras-kerasan mamaksa anak tios mangda ngegenin pamatut padidi), canggih dados yan suba cang jeg harus nggih ten dados tulak, yan suba cang harus wé jeg patut gelis aturang, punika cawé-cawé.
211225
____
Indik Pangawi
I Made Suarsa, pangawi saking Sukawati, Gianyar. Sampun akéh ngamedalang buku sastra Bali anyar (puisi lan carita cutet). Pensiunan dosén ring Fakultas Ilmu Budaya Univérsitas Udayana (dumun Fakultas Sastra Unud). Ngantos makin kantun seneng ngripta makudang-kudang puisi, carita cutet, satua, geguritan, miwah sané tiosan.








