Olih I Madé Suarsa
AMUNAPI kadén kesiab, tengkejut, kamegmegan, ten percaya, napi sané terpapar di depan matanya. Nénten percaya, nanging sami saja-saja sahaja. Aselem kuku I Ketut Ébuh tan manyet, tidak terbayangkan sebelumnya, yéning kos-kosan élit klas atas sané wawu puput kawangun, ayat kaplaspas rahina Budha Kliwon Pagerwesi bénjang, ring tanah ambengan sisin tukadé, ambles tan pawates, winasa tan pasisa, telas tan pawekas, anyudang blabar tan pakabar. Pasasuran kos-kosan dengél padérék, balé pawédan Siwa-Sogata, méja, kursi, ténda, dékorasi, upakara caru, bebangkit udel kuren, bebanten sajangkepnyané sampun kabanjahan, akijapan tan pagantulan, kedas telas tastas amblas tan pasésa kadi silapin méng buta.
Luu, gadebong biu kayu biu batu, carang-carang kayu, batu ageng alit pasléngkat patipalu lala-lulu. Nganjuh-ngandang kranjang-kranjang dagang, lapak, panarak, képé, méja, kursi, dampar, dingklik, tarib, panyemuhan, kipas angin, télevisi, katekaning galeng kasur simpang siur slayar-sluyur kanyudang blabar magebur, nyampetin gorong-gorong, ngempetin lorong-lorong sor jembatan kabrondong. Makudang-kudang ton luu nganjel palampah toyané, wastu nglalah munggah jembatan, ngébekin margi agung alit sadurung mapuara ring segara.
Ngaé umah sategeh-tegeh, ngwangun toko sabegeh-begeh, nyujukang vila salingseh-lingseh, ngurug carik sakeneh-keneh, ngempel tukad saangseh-angseh, nyepih abing sagiseh-giseh, ngawé toyané makudang-kudang keti yuta gebeh parikedeh, tan sida nylehseh, mapan drika-drika kapageh antuk batu beton magibeh olih manusa gedénan seh lebihan takeh, rumasa wénten béking setata kasuguh kasegeh. Sesampuné wewidangané sami malih kambil olih toya suluk, wawu makamben di sunduk, makasami hancur lebur telas tastas tan paunduk, tan dados malih duduk.
Kadi délemé pangsegang, Ketut Ébuh natakin jagut, mecuk alis mecik péléngan, tan rahina tan wengi mapangenan ring bucun wewidangan tanah ambengannyané magladuran. Ngetug krabat-krubut, tan melah-melah manah somahnyané ngenyetang yéning Ketut Ébuh nékat malaksana boya-boya. Ping kuda-kuda sampun kajakin mulih, Ketut Ébuh tetep bengang-bengong mamatan barong, kadi garong keni colong, mangenang kasugihan ulihan ngrongrong anyud ka gorong-gorong tan sida katolong. Akéhang anaké mautsaha nylametang angkihan, tangar lepas. Tan wénten warung ngadol angkihan, warung Madura ké sapisanan, buka 24 jam.
“Beli…?”
“Tengilan ibaé! Apa kal orang nyi bin?”
“Da kéto Beli! Tiban-tibanan ké beli dini bengong, barang-barangé tusing ja teka buin.”
“Yan kéné jelék nasibé, apa bin dotang idup?”
“Beliii…Beliii… da kétoanga ragaé Beli! Nu ada cang ajak makeneh, natakin pakéweh Beliné.”
“Apa kenehang nyi bin? Kuangan bangka dogén né.”
“Beliii…Beli… tusing ragaé dogén kena kéné. Ajak buka gumi kena baya blabar. Né suba aget adané ragaé Beli.”
“Aget petang nyi? Telah umah kasugihané anyud, nu baju cawet di awaké dogén, to aget adané?”
“Aget saja. Nyama lénan, sajabana kélangan umah kélangan kasugihan, teked ia bareng anyud kélangan angkihan. Yan dija kadén bangkéné nyangklak kayang jani tusing tepukin. Iraga nu ngelah angkihan, anggon mapléngkasan buin ngalih gaé.”
“Amoné baan saraté magaé anggon ngamertanin panak cucu bin pidan, kéné masé depuk. Apa pelih ragaé? Apa? Apa? Apa?”
“Pasti ada dané pelih né Beli.”
Sadurungnyané kenyam-kenyem kadi bojog ngemu lunak, bungah mabunga-bunga manah Ketut Ébuh, nyelak-nyelek kalkulator, busan-busan orak-orék ngecék penjumlahan. Ipun wekasan ngenyetang tanggal satu sabilang bulan nampedang séwan kos-kosan sawetara pasasur, sangkaning mucah tanah ambengan gelahnyané sisin pangkung Tukad Mati. Rinasa kelés cadik mémé bapa lan nyama tugelané nuturin, mangda ipun ten mucah tanah ambengan kadadosang kos-kosan, nanging masuk telinga kiri keluar telinga kiri, mental tan mintulin, mamocol ten ngotol, ipun puput mamongol.
“Beli né makejang ketinggalan jaman tawang?”
“Padalem ambengan melah-melah tunjel.”
“Bakal gena ngubuh ambengan, sing dadi anggon gena, sing nekaang pipis?”
“Yadiapin sing nekaang pipis, sakéwala ambengané tekek ngisiang tanah abingé ragaé apang tusing longsor.”
“Cén tekekang beton dasar umah saihang tekén akah ambengan ngisiang tanah?”
“Bangunan umah malah ngaé tanahé ganjih, sawiréh tusing bisa ngisep yéh ujan cara akah ambengané.”
“Cendet eda beli liu ngraos! Cang paling cenik, cang ngelah umahé, cang kuasa, cang ngwarisin kasugiané makejang!”
“Beneh suba, benya dané makuasa, Beli tusing ja ngakuin. Sakéwala yan dadi idih Beli kenah benyaé, depang lestari tanah ambengané. Dini ditu ada orta abing, tanah, carik, tegal longsor. Beli takut tanah ambengan gelahé lakar longsor yén bangunang benya macem-macem.”
“Suba betonin, dija ada unduk lakar longsor. Yan depin kéto malah lakar kena longsor.”
Jakti-jakti jeg madukan manah Ketut Ébuh. Malih ipun inget ring kasugihan sampun di depan mata sané karencanayang pradé sida mamargi dasa kos-kosan toris lan krama sugih. Aluhang kin bé taluh. Satmaka semeng-semeng nuduk taluh, bébéké sampun mataluh. Tan panantara I Gedé Buyar mabaju doplang nyelap ngédéngang lima awak tangkah matato, rauh nampekin Ketut Ébuh.
“Kénkén né Buh…?”
“Kénkén, kénkén? Sing not ci, apa dadiné bangunané…?”
“Cang sing perduli. Modal cangé harus kembali. Ci kal gugat cang.”
“Jeneng cié, cocok ci madan Buyar. Cang gugat ci, ci masé gugat cang. Gara-gara cang nuutang keneh cié, tanah ambengan cangé longsor.”
“Dasa milyard cang rugi.”
“Ci mara dasa milyard. Tanah ambengan cangé slaé milyard tawang ci?”
“Bani-bani dogén ci. Kénkén keneh cié?”
“Keneh ci kénkén masé?”
Yén nénten ké gegelisan Wayan Abah teka sangkaning celang somah Ketut Ébuh sareng ngabarin unduk pajugjag Ketut Ébuh-Gedé Buyar, méh sampun matabekan sareng kalih, sami ngaku beneh.
“Ada apa né?”
“Né gara-gara adin Beliné I Ébuh cang rugi dasa milyard ajakina ngaé koskosan, makejang kena blabar.”
“Cai mara dasa milyard, tanah ambengan cangé slaé milyard suba tagiha baan torisé, sing baang cang…”
“Nah né benya ajak dadua. Di benengan benyah buka kéné guminé ulian blabar, eda malu ngitungang utang-piutang. Jalan malu krama ajak makejang briukan mersihin umah, pura, sekolah, balé banjar, marga, tukad, mwah dané lénan. Aget ragaé selamet. Liu anak ilang anyudang blabar kayang jani tusing tepukina bangkéné. Yan suba tegteg guminé, jalan ditu bin mapitungan!”
Makasami bubar, ten kantun majadengan, nanging ketara pisan soang-soang kari ngadut bragedegan. Asapunika taler Ketut Ébuh, sampun nénggél pisan jagi dados multi jutawan bos kos-kosan, malah mangkin ipun muter otak, ring dija pacang ngekos umahé telah anyudang blabar.
“Buh. Kénkén tutur Beliné ipidan, inget ci?”
“Cang sing inget kin apa Beli. Inget-ingetan kos-kosan torisé makejang amah blabar.”
“Suba cager ci toris né lakar ngekos totonan, jlema beneh. Apang sing toris ruruh, téroris rauh.”
“Tusing makejang kos-kosan toris. Ada masé kos-kosan anak sugih-sugih apang ada anggon ngitungang panak cangé bin pidan.”
“Keneh cié apang cara ujan blabur ngaé makmur? Kéné suba panadiné, blabur ruruh, blabar rauuh.”
“Sang Hyang Widhi mula éwér.”
“Sing, benya dané énggalan begér.”
“Jani, dija cang lakar ngekos né?
–290925
____
Indik Pangawi
I Made Suarsa, pangawi saking Sukawati, Gianyar. Sampun akeh ngamedalang buku sastra Bali anyar (puisi lan carita cutet). Pensiunan dosen ring Fakultas Ilmu Budaya Universitas Udayana (dumun Fakultas Sastra Unud). Ngantos makin kantun seneng ngripta makudang-kudang puisi, carita cutet, satua, geguritan, miwah sane tiosan.








